สำนวนไทยถิ่นใต้
| หวัดดีครับ นายหนูนุ้ย พอดีผมมีหนังสือ สำนวนไทยถิ่นใต้ เป็นผลงานวิชาการของ รศ. วิไลลักษณ์ เล็กศิริรัตน์ อยู่เล่มหนึ่ง เป็นเรื่องราวของ สำนวนไทยถิ่นใต้ ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับวัฒนธรรม ยังไงจะทยอยส่งมาให้อีกครับผม ....... จาก เด็กปรางโหม |
| กงหาง
กางเงี่ยง กง ก. ทำให้โก่ง เงี่ยง น. กระดูกแหลมของปลาบางชนิด เข่น ปลาดุก ปลากด เป็นต้น หมายถึง เตรียมต่อสู้ หรือทำอวดกล้า เปรียบเทียบกับอาการของปลาเวลาตั้งท่าเตรียมต่อสู้กับศัตรู มักใช้เป็นสำนวนพูดตำหนิคนที่ทำท่าอวดกล้าน่าหมั่นใส้ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| กรวมคอ
กรวม ก. สวม คร่อม ครอบ กรวมคอ แปลตรงตัวก็คือ สวมคอ คร่อมคอ ใช้เป็นสำนวน หมายถึง หาเรื่องใส่ตัว |
| จาก เด็กปรางโหม |
| กรวมง่าม
ง่าม น. แฉก หมายถึง ถ้อยคำที่มีความหายได้หลายทางหรือสองแง่สองมุม |
| จาก เด็กปรางโหม |
| กรวมตอ
ตอ น. โค่นต้นไม้ที่ตัดต้นออกแล้ว ใช้เป็นสำนวน หมายถึง รับหญิงที่มีครรภ์กับชายอื่นมาเป็นภรรยา |
| จาก เด็กปรางโหม |
| กลองโนรา
กลองหนัง ดังหวากลองวัด โนรา น. การละเล่นพื้นเมืองภาคใต้ชนิดหนึ่ง มีการรำและขับร้องเป็นบทกลอน หนัง ว. หนังตะลุง หวา ว. กว่า ยิ่ง เกิน หมายถึง ชอบความบันเทิง ความสนุกสนาน มากกว่ากรทำความดี |
| จาก เด็กปรางโหม |
| กล้าหน้าหม้อ
กล้า ว. ขยัน, กล้าหาญ หมายความว่า ทำทีเป็นขยันเมื่อเห็นว่าจะมีผลตอบแทน ทำนองเดียวกับหมาเห่าเมื่อเห็นว่าจะได้กินข้าว |
| จาก เด็กปรางโหม |
| สุ่มใหญ่กรวมหนอก
สุ่ม น. เครื่องมือจับปลา กรวม ก. สวม, คร่อม, ครอบ หมายถึง วางอำนาจเกินตัว |
| จาก เด็กปรางโหม |
| เสียงเหมือนแมงโภ่เข้าไห
แมงโภ่ น. แมลงภู่ หมายถึง เสี่ยงหึ่ง ๆ เหมือนเสียงแมลงภู่เข้าไห |
| จาก เด็กปรางโหม |
| หงอนใหญ่หวาหัว
หวา ว. กว่า, ยิ่ง, เกิน หมายถึง ทำอะไรเกินฐานะ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| หน้าตอก
หน้าต้ม ตอก น. ข้าวตอก ต้ม น. ข้าวต้มลูกโยน หมายถึง เทศกาลที่มีของกินในวัดเหลือเฟื่อ ข้าวตอกเป็นของที่ชาวบ้านนำไปถวายพระในวันเข้าพรรษา ส่วนต้มนั้นชาวบ้านจะนำไปถวายในวันออกพรรษา ช่วงเทศกาลเข้าพรรษา และออกพรรษา จึงเป็นช่วงที่วัดมีอาหารการกินอุดมสมบูรณ์ เพราะชาวบ้านจำนวนมากพากันไปทำบุญที่วัด |
| จาก เด็กปรางโหม |
| หนามยาว
หมายถึง มีเลห์เหลี่ยม, มีผีมือ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| หน้าเหมือนเหล็กขูด
เหล็กขุด น. กระต่ายขูดมะพร้าว หมายถึง หน้าแหลม ฟันเหยิน เหมือนตาของกระต่ายขูดมะพร้าว มักใช้เปรียบเทียบกับผู้หญิงที่ขี้เหร่ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| หมากินก้างไปค้างที่คอควาย
ก้าง น. กระดูกปลา, เศษ, เดน หมายถึง คนหนึ่งกระทำแต่อีกคนหนึ่งออกรับแทน |
| จาก เด็กปรางโหม |
| หมาไข่ไก่เกิด
หมายถึง เป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| หมาชิงราง
หมายถึง แย่งชิงผลประโยชน์ผู้อื่นโดยตนเองก็ใช้ประโยชน์ได้ไม่คุ้มค่า สำนวนนี้เปรียบเทียบกับสุนัขที่ไปแย่งชิงรางใส่อาหารสุกรมากิน ทั้งๆ ที่คนเองก็ไม่ได้กินอาหารแบบที่สุกรกิน |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ส่งหมาให้พอพ้นซั้ง
หวัดดีครับ บก.หนูนุ้ย วันนี้ขอเสนอสำนวนที่ว่า " ส่งหมาให้พอพ้นซั้ง " ไม่โร้ว่าอิหอนได้ยินกันมั่งหล่าวหม้ายนะครับ ซั้ง แปลว่า ที่ซึ่งสร้างขึ้นมากั้นน้ำ อาจจะเป็นในคลอง หรือในสายน้ำก็ได้ครับ เช่นว่า ทำ ซั้ง เอาไว้ดัก โพงพาง หรือว่า ดักไซ งั้นแหละครับ สำนวนนี้ เคยได้ยินคนแก่ๆ เขาแหลงกันนะครับ เช่น ไอ้บ่าวนี่ทำงานเหมือน "ส่งหมาให้พอพ้นซั้ง" ก็แปลว่าทำงาน ให้พอเสร็จๆ ทำแบบขอไปที ไอ้ไหรพันนี้และครับ |
| จาก nimnoi ณ เมืองลุง |
| เข้าหวางวัดหวางบ้าน หวาง ว. ระหว่าง หมายถึง ครึ่ง ๆ กลาง ๆ ไม่แน่ว่าจะเอาทางไหน |
| จาก เด็กปรางโหม |
| เข้าหาอยากเหมือนเทศา เทศา (เทศาภิบาล) น. ตำแหน่งผู้สำเร็วราชการมณฑในสมัยหนึ่ง หมายถึง เข้าพบตัวได้อยากเหมือนเข้าพบผู้ปกครองในสมัยหนึ่ง |
| จาก เด็กปรางโหม |
| แข็งแผ็กเหมือนเหล็กโคน เหล็กโคน น. ตะปู หมายถึง แข็งมากเหมือนตะปู มักใช้เปรียบเทียบกับสิ่งที่มีลักษณะกลมยาวเป็นแท่งเหมือนตาปู |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ไข่แยงล่อง แยง ก. แหย่เข้าไป ล่อง น. ร่อง, ช่อง, เช่น ล่องดาน - ร่องกระดาน หมายถึง รนหาเรื่องเดือดร้อนใส่ตัว เปรียบเทียบกับคนที่อยู่ดีไม่ว่าดีเที่ยวเอาอวัยวะเพศของตน่เข้าไปในร่องกระดาน หากเกิดพลาดพลั้งก็อาจเจ็บตัวได้ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ไข่แตกปากจาบ แตกปากจาบ ก. เปิดอ้าออกเล็กน้อย หมายถึง เริ่มเข้าสู่วัยหนุ่ม เปรียบเทียบกับระยะที่ฟองไข่เริ่มแตกออกเป็นตัว หรือช่วงที่หนังหุ้มปลายองคชาติเริ่มขยายจนเนื้อลำลึงค์เริ่มโผล่ออกมานิด ๆ ซึ่งระยะนี้เรียกว่า แตกปากจาบ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| เขียนหน้าเขียนตาเหมือนนางเมืองจีน นางเมืองจีน น. หญิงจีน, งิ้ว หมายถึง แต่งหน้ามากเกินไป หรือแต่งหน้าเข้มจัดเหมือนนางงิ้ว |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ไข่ง่าย ไข่ น. อวัยวะเพศชาย หรือสัตว์ตัวผู้ หมายถึง 1) ปัสสาวะไม่เป็นที่ คือ มักง่าย นึกจะปัสสาวะตรงไหนก็ปัสสาวะตรง นั้น ไม่คำนึงถึงกาลเทศะ 2) สำส่อน คือใช้ความเป็นชายของตนกับผู้หญิงไม่เลือกหน้า |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ถูกเหมือนลูกเคย ลูกเคย น. กุ้ง ปลา ที่เอามาทำกะปิ หมายถึง ราคาถูกมาก เหมือนราคาของกุ้ง ปลา ตัวเล็ก ๆ ที่ใช้ทำกะปิ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| แถกจนเกล็ดแห้ง
แถก น. กระเสือกกระสน, ดิ้น หมายถึง พยายามจนสุดความสามารถ เปรียบเทียบกับ อาการของปลาที่กระเสือกกระสนจนเกล็ดแห้งเมื่อพ้น จากน้ำ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ถูกรัดดวง รัดดวง น. รีดสีดวง หมายถึง ถูกรสนิยม, ถูกชะตา |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตุ้งพลก
ตุ้ง ว. เสียงกลอง พลก ก. ลงจากเรือน หมายถึง มีงานรื่นเริงที่ไหน ไปที่นั้น มักใช้พูดเปรียบเทียบกับคนที่ชอบเที่ยวเตร่ ชอบสนุกสนานเฮฮา อยู่ไมีค่อยติดบ้าน เช่น อย่างได้ตุ้งแหละพลก (อย่าได้ยินสียงกลอง เป็นต้องออกจากบ้าน คือไม่ว่ามีงานรื่นเริง ที่ไหน เป็นต้องไปที่นั้น |
|
จาก เด็กปรางโหม
|
| ตบหลังไม่ดังเพ่งเอาทังเพ เพ่ง ว. เสียงร้องของสุนัขเทิ้อถูกตี ทัง ว. ทั้ง ทังเพ - ทั้งนั้น หมายถึง เจ้าชู้ไม่เลือกหน้า คือตบหลังแล้วไม่ได้ยินเสียงร้องเหมือนสุนัขก็ร่วมหลับนอนด้วยทั้งนั้น |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ต้มสามน้ำไม่เปื่อย หมายถึง เชื่องช้า เฉื่อยชา อืดอาด ไม่กระฉับกระเฉงว่องไว เปรียบกับเนื้อที่เนื้อเหนียว ๆ ที่นำไปต้มกับน้ำสามหน เพื่อที่จะให้เปื่อยยุ่ยใช้การได้ ก็คงที่อยู่อย่างนั้น ไม่เปื่อยตามต้องการ มักเปรียบเทียบกับคนที่กระตุ้นเตือนหรือชี้แนะให้กระวีกระวาดขึ้นอย่างไรก็ไม่สำเร็จ คงเฉี่อยอยู่เหมือนเดิม |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ต่อดือ ต่อ ก. เชื่อม ติด ดือ น. สะดือ หมายถึง 1) พี่น้องท้องเดียวกัน 2) สัมพันธ์กันในทางเพศ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ต่อใส้ หมายถึง 1) ขอแบ่งกิน 2) พี่น้องท้องเดียวกัน |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ต่อหัว ต่อหัว ก. เริ่มชน ใช้ในการชนหัว ชนควาย ใช้เป็นสำนวน หมายความว่า สู้ เช่น กับกูมันไม่หาญต่อหัว |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตัดหญ้าคามุ่งท่ง ท่ง น. ที่ราบโล่ง หมายถึง ลงทุนไปโดยไม่ได้รับประโยชน์อะไร |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตัวเท่าแมงหวี่
ขี่เท่าช้าง หมายถึง ไม่รู้จักำประมาณตน |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตัวไหนไข่
ตัวนั้นต๊าก หมายถึง ผู้ที่ทำความผิด มักมีพิรุธให้คนอื่นจับได้ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตาแดงเหมือนนกกด หมายถึง ตาแดงก่ำ เหมือนตาของนกกด มักใช้เปรียบเทียบกับคนที่ดื่มเหล้าหรืออดนอนจนตาแดง |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตาล่อ ล่อ ก. โผล่ หลอกลวง อวด ยั่ว หมายถึง แสดงอาการอยากได้ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตากข้าวใต้ถุนบ้าน หมายถึง ทำงานโดยไม่รู้จักพิจารณาเลือกใช้สถานที่ให้เหมาะสม |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตามโนรา
บ้าหัวจุก หมายถึง คนที่ชอบเร่ร่อนติดตามคณะโนราห์เมื่อไปแสดงตามที่ต่าง ๆ เพราะหลงไหลในหน้าตาการรำของมโนห์ราที่เป็นเด็ก ทำนองเดียวกับคนที่เป็นแม่ยก |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตายทำแดกเปรว ทำแดก ก. แดกดัน เปรว น. ป่าช้า หมายถึง แกล้งทำ หรือพูดแดกดันประชดอีกฝ่ายหนึ่ง แต่ตัวเองกลับเป็นฝ่ายเสียหาย |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตีเมียอย่าดูหน้า
ฟันพร้าอย่าดูคม หมายถึง จะทำสิ่งใดต้องตัดสินใจให้เด็ดขาด อย่าลังเลเพราะติดในอารมณ์รักหรือหวง เพราะจะทำให้ใจอ่อน ทำงานไม่สำเร็จ ปกครองคนไม่ได้ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ตีหมาต้องแลเจ้าของ หมายถึง การลงโทษผู้ใดต้องพิจารณาดูก่อนว่าผุ้นั้นเป็นคนในบังคับบัญชาของใคร |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ทำหมา..อใหญ่ หมายถึง ทำทีอวดตนหรือแสดงท่าทางให้เห็นว่าใหญ่โตหรือมีอำนาจ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ทำเหมือนผี
ข่มเหงเปราว ข่มเหง ก. ประชด แดกดัน เปราว น. ป่าช้า หมายถึง ทำแบบประชด |
| จาก เด็กปรางโหม |
| บ้าฉิง บ้า ก. รัก ชอบ หลงไหล หมายถึง แต่งตัวสำรวยเดินกรีดกราย |
| จาก เด็กปรางโหม |
| กินของขม
ชมเด็กสาว เล่าความหลัง หนังตาเหี่ยว เยี่ยวใส่หัวแม่ตีน สำนวนนี้ เป็นการตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับลักษณะของผู้ชายสูงอายุ |
| จาก เด็กปรางโหม |
| พูดเหมือนแหลง แหลง ก. พูด หมายถึง พูดไม่กระจ่าง อธิบายโดยใช้ตำที่มีความหมายเหมือนเดิม |
| จาก เด็กปรางโหม |
| ไคเท่ยังความโร้ก้าช่วย post กันเข้ามาให้อ่านกันมั่งนะ เช่น ทดเหมือนหมาครกเห็ง ชุ่นเหมือนหมานั่งเรือ เงียบเหมือนโนราโรงแพ้ โหล้เหล้โล้เล้ นอนเหมือนเป็นนายอำเภอ เอาเท่าเท่นึกได้ก่อน โถกผิดประการใดก้าต้องขออภัยกันนะครับ |
| จาก คุณไขหลับ |
| ไอ้ย๊ะ! จังเสียแหม็ด แล้วก้า นอนหมอมไม่เต้น แพ้หูรูดมุ้ง เหียบเหมือนตีแตน ยังเหลย อย่าเท่าแต่นั่งควังเพื่อนอยู่ต๊ะ ช่วยกันนึกมั่งแล้พ่อถิ |
| จาก บก.หนูนุ้ย |
|
ใจหายวูบเหมือบหุบร่ม เมลือกเหมือนหอยขล๊อก เอือดเหมือนสอบเกลือ เอาเท่าเท่นึกได้ก่อนนะครับ
แล้วอิพยายามคิดให้ออกแล้วค่อย post มาหล่าว คิดออกอีก 1 คำครับ ดำเหมือนขุดพบ |
| จาก คุณไขไว |
|
เขียวเหมือนถุงท่อม,่ ร้ายเหมือนหนำปีแล้ว ดมสิ้นเปลว ด้นเหมือนหมาล่ำ(ล่าม)
เต้นเหมือนขี้ยางก้อน ทดเหมือนพรัดหนำ เมร่อได้ถ้วย โม่ขี้ดำ เที่ยวแถกเหมือนโลกครัก
ผื้อรึบรึบ มึนเหมือนหมากินเห็ด เอายังเหลยล่าว...เหื้อยเหมือนหมาไข้ หอบเหมือนหมายิกแลน ห้งเหมือนไก่โถกบาด |
| จาก หลวงจ้ง |
|
|