สำนวนไทยถิ่นใต้
    หวัดดีครับ นายหนูนุ้ย พอดีผมมีหนังสือ สำนวนไทยถิ่นใต้ เป็นผลงานวิชาการของ รศ. วิไลลักษณ์ เล็กศิริรัตน์ อยู่เล่มหนึ่ง เป็นเรื่องราวของ สำนวนไทยถิ่นใต้ ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับวัฒนธรรม ยังไงจะทยอยส่งมาให้อีกครับผม ....... จาก เด็กปรางโหม
กงหาง กางเงี่ยง
   กง ก. ทำให้โก่ง เงี่ยง น. กระดูกแหลมของปลาบางชนิด เข่น ปลาดุก ปลากด เป็นต้น หมายถึง เตรียมต่อสู้ หรือทำอวดกล้า เปรียบเทียบกับอาการของปลาเวลาตั้งท่าเตรียมต่อสู้กับศัตรู มักใช้เป็นสำนวนพูดตำหนิคนที่ทำท่าอวดกล้าน่าหมั่นใส้
จาก เด็กปรางโหม
กรวมคอ
    กรวม ก. สวม คร่อม ครอบ กรวมคอ แปลตรงตัวก็คือ สวมคอ คร่อมคอ ใช้เป็นสำนวน หมายถึง หาเรื่องใส่ตัว
จาก เด็กปรางโหม
กรวมง่าม
    ง่าม น. แฉก หมายถึง ถ้อยคำที่มีความหายได้หลายทางหรือสองแง่สองมุม
จาก เด็กปรางโหม
กรวมตอ
    ตอ น. โค่นต้นไม้ที่ตัดต้นออกแล้ว ใช้เป็นสำนวน หมายถึง รับหญิงที่มีครรภ์กับชายอื่นมาเป็นภรรยา
จาก เด็กปรางโหม
กลองโนรา กลองหนัง ดังหวากลองวัด
    โนรา น. การละเล่นพื้นเมืองภาคใต้ชนิดหนึ่ง มีการรำและขับร้องเป็นบทกลอน หนัง ว. หนังตะลุง
หวา ว. กว่า ยิ่ง เกิน หมายถึง ชอบความบันเทิง ความสนุกสนาน มากกว่ากรทำความดี
จาก เด็กปรางโหม
กล้าหน้าหม้อ
    กล้า ว. ขยัน, กล้าหาญ หมายความว่า ทำทีเป็นขยันเมื่อเห็นว่าจะมีผลตอบแทน ทำนองเดียวกับหมาเห่าเมื่อเห็นว่าจะได้กินข้าว
จาก เด็กปรางโหม
สุ่มใหญ่กรวมหนอก
    สุ่ม น. เครื่องมือจับปลา กรวม ก. สวม, คร่อม, ครอบ หมายถึง วางอำนาจเกินตัว
จาก เด็กปรางโหม
เสียงเหมือนแมงโภ่เข้าไห
    แมงโภ่ น. แมลงภู่ หมายถึง เสี่ยงหึ่ง ๆ เหมือนเสียงแมลงภู่เข้าไห
จาก เด็กปรางโหม
หงอนใหญ่หวาหัว
    หวา ว. กว่า, ยิ่ง, เกิน หมายถึง ทำอะไรเกินฐานะ
จาก เด็กปรางโหม
หน้าตอก หน้าต้ม
    ตอก น. ข้าวตอก ต้ม น. ข้าวต้มลูกโยน หมายถึง เทศกาลที่มีของกินในวัดเหลือเฟื่อ
    ข้าวตอกเป็นของที่ชาวบ้านนำไปถวายพระในวันเข้าพรรษา
ส่วนต้มนั้นชาวบ้านจะนำไปถวายในวันออกพรรษา ช่วงเทศกาลเข้าพรรษา และออกพรรษา
จึงเป็นช่วงที่วัดมีอาหารการกินอุดมสมบูรณ์ เพราะชาวบ้านจำนวนมากพากันไปทำบุญที่วัด
จาก เด็กปรางโหม
หนามยาว
    หมายถึง มีเลห์เหลี่ยม, มีผีมือ
จาก เด็กปรางโหม
หน้าเหมือนเหล็กขูด
    เหล็กขุด น. กระต่ายขูดมะพร้าว หมายถึง หน้าแหลม ฟันเหยิน เหมือนตาของกระต่ายขูดมะพร้าว
มักใช้เปรียบเทียบกับผู้หญิงที่ขี้เหร่
จาก เด็กปรางโหม
หมากินก้างไปค้างที่คอควาย
    ก้าง น. กระดูกปลา, เศษ, เดน หมายถึง คนหนึ่งกระทำแต่อีกคนหนึ่งออกรับแทน
จาก เด็กปรางโหม
หมาไข่ไก่เกิด
    หมายถึง เป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้
จาก เด็กปรางโหม
หมาชิงราง
    หมายถึง แย่งชิงผลประโยชน์ผู้อื่นโดยตนเองก็ใช้ประโยชน์ได้ไม่คุ้มค่า สำนวนนี้เปรียบเทียบกับสุนัขที่ไปแย่งชิงรางใส่อาหารสุกรมากิน ทั้งๆ ที่คนเองก็ไม่ได้กินอาหารแบบที่สุกรกิน
จาก เด็กปรางโหม
ส่งหมาให้พอพ้นซั้ง
    หวัดดีครับ บก.หนูนุ้ย วันนี้ขอเสนอสำนวนที่ว่า " ส่งหมาให้พอพ้นซั้ง " ไม่โร้ว่าอิหอนได้ยินกันมั่งหล่าวหม้ายนะครับ ซั้ง แปลว่า ที่ซึ่งสร้างขึ้นมากั้นน้ำ อาจจะเป็นในคลอง หรือในสายน้ำก็ได้ครับ เช่นว่า ทำ ซั้ง เอาไว้ดัก โพงพาง หรือว่า ดักไซ งั้นแหละครับ สำนวนนี้ เคยได้ยินคนแก่ๆ เขาแหลงกันนะครับ เช่น ไอ้บ่าวนี่ทำงานเหมือน "ส่งหมาให้พอพ้นซั้ง" ก็แปลว่าทำงาน ให้พอเสร็จๆ ทำแบบขอไปที ไอ้ไหรพันนี้และครับ
 จาก nimnoi ณ เมืองลุง
เข้าหวางวัดหวางบ้าน
   หวาง ว. ระหว่าง หมายถึง ครึ่ง ๆ กลาง ๆ ไม่แน่ว่าจะเอาทางไหน
 จาก เด็กปรางโหม
เข้าหาอยากเหมือนเทศา
    เทศา (เทศาภิบาล) น. ตำแหน่งผู้สำเร็วราชการมณฑในสมัยหนึ่ง หมายถึง เข้าพบตัวได้อยากเหมือนเข้าพบผู้ปกครองในสมัยหนึ่ง
 จาก เด็กปรางโหม
แข็งแผ็กเหมือนเหล็กโคน
   เหล็กโคน น. ตะปู หมายถึง แข็งมากเหมือนตะปู มักใช้เปรียบเทียบกับสิ่งที่มีลักษณะกลมยาวเป็นแท่งเหมือนตาปู
 จาก เด็กปรางโหม
ไข่แยงล่อง
    แยง ก. แหย่เข้าไป ล่อง น. ร่อง, ช่อง, เช่น ล่องดาน - ร่องกระดาน หมายถึง รนหาเรื่องเดือดร้อนใส่ตัว
เปรียบเทียบกับคนที่อยู่ดีไม่ว่าดีเที่ยวเอาอวัยวะเพศของตน่เข้าไปในร่องกระดาน หากเกิดพลาดพลั้งก็อาจเจ็บตัวได้
 จาก เด็กปรางโหม
ไข่แตกปากจาบ
    แตกปากจาบ ก. เปิดอ้าออกเล็กน้อย หมายถึง เริ่มเข้าสู่วัยหนุ่ม เปรียบเทียบกับระยะที่ฟองไข่เริ่มแตกออกเป็นตัว หรือช่วงที่หนังหุ้มปลายองคชาติเริ่มขยายจนเนื้อลำลึงค์เริ่มโผล่ออกมานิด ๆ ซึ่งระยะนี้เรียกว่า แตกปากจาบ
 จาก เด็กปรางโหม
เขียนหน้าเขียนตาเหมือนนางเมืองจีน
    นางเมืองจีน น. หญิงจีน, งิ้ว หมายถึง แต่งหน้ามากเกินไป หรือแต่งหน้าเข้มจัดเหมือนนางงิ้ว
 จาก เด็กปรางโหม
ไข่ง่าย
    ไข่ น. อวัยวะเพศชาย หรือสัตว์ตัวผู้ หมายถึง
    1) ปัสสาวะไม่เป็นที่ คือ มักง่าย นึกจะปัสสาวะตรงไหนก็ปัสสาวะตรง
นั้น ไม่คำนึงถึงกาลเทศะ
    2) สำส่อน คือใช้ความเป็นชายของตนกับผู้หญิงไม่เลือกหน้า
 จาก เด็กปรางโหม
ถูกเหมือนลูกเคย
    ลูกเคย น. กุ้ง ปลา ที่เอามาทำกะปิ หมายถึง ราคาถูกมาก เหมือนราคาของกุ้ง ปลา ตัวเล็ก ๆ ที่ใช้ทำกะปิ
 จาก เด็กปรางโหม
แถกจนเกล็ดแห้ง
    แถก น. กระเสือกกระสน, ดิ้น หมายถึง พยายามจนสุดความสามารถ เปรียบเทียบกับ อาการของปลาที่กระเสือกกระสนจนเกล็ดแห้งเมื่อพ้น จากน้ำ
 จาก เด็กปรางโหม
ถูกรัดดวง
    รัดดวง น. รีดสีดวง หมายถึง ถูกรสนิยม, ถูกชะตา
 จาก เด็กปรางโหม
ตุ้งพลก
     ตุ้ง ว. เสียงกลอง พลก ก. ลงจากเรือน หมายถึง มีงานรื่นเริงที่ไหน ไปที่นั้น มักใช้พูดเปรียบเทียบกับคนที่ชอบเที่ยวเตร่ ชอบสนุกสนานเฮฮา อยู่ไมีค่อยติดบ้าน เช่น อย่างได้ตุ้งแหละพลก (อย่าได้ยินสียงกลอง เป็นต้องออกจากบ้าน คือไม่ว่ามีงานรื่นเริง ที่ไหน เป็นต้องไปที่นั้น
 จาก เด็กปรางโหม
ตบหลังไม่ดังเพ่งเอาทังเพ
    เพ่ง ว. เสียงร้องของสุนัขเทิ้อถูกตี ทัง ว. ทั้ง ทังเพ - ทั้งนั้น หมายถึง เจ้าชู้ไม่เลือกหน้า คือตบหลังแล้วไม่ได้ยินเสียงร้องเหมือนสุนัขก็ร่วมหลับนอนด้วยทั้งนั้น
 จาก เด็กปรางโหม
ต้มสามน้ำไม่เปื่อย
    หมายถึง เชื่องช้า เฉื่อยชา อืดอาด ไม่กระฉับกระเฉงว่องไว เปรียบกับเนื้อที่เนื้อเหนียว ๆ ที่นำไปต้มกับน้ำสามหน เพื่อที่จะให้เปื่อยยุ่ยใช้การได้ ก็คงที่อยู่อย่างนั้น ไม่เปื่อยตามต้องการ
มักเปรียบเทียบกับคนที่กระตุ้นเตือนหรือชี้แนะให้กระวีกระวาดขึ้นอย่างไรก็ไม่สำเร็จ คงเฉี่อยอยู่เหมือนเดิม
 จาก เด็กปรางโหม
ต่อดือ
    ต่อ ก. เชื่อม ติด ดือ น. สะดือ หมายถึง
1) พี่น้องท้องเดียวกัน
2) สัมพันธ์กันในทางเพศ
 จาก เด็กปรางโหม
ต่อใส้
    หมายถึง
1) ขอแบ่งกิน
2) พี่น้องท้องเดียวกัน
 จาก เด็กปรางโหม
ต่อหัว
    ต่อหัว ก. เริ่มชน ใช้ในการชนหัว ชนควาย ใช้เป็นสำนวน หมายความว่า สู้ เช่น กับกูมันไม่หาญต่อหัว
 จาก เด็กปรางโหม
ตัดหญ้าคามุ่งท่ง
    ท่ง น. ที่ราบโล่ง หมายถึง ลงทุนไปโดยไม่ได้รับประโยชน์อะไร
 จาก เด็กปรางโหม
ตัวเท่าแมงหวี่ ขี่เท่าช้าง
    หมายถึง ไม่รู้จักำประมาณตน
 จาก เด็กปรางโหม
ตัวไหนไข่ ตัวนั้นต๊าก
    หมายถึง ผู้ที่ทำความผิด มักมีพิรุธให้คนอื่นจับได้
 จาก เด็กปรางโหม
ตาแดงเหมือนนกกด
    หมายถึง ตาแดงก่ำ เหมือนตาของนกกด มักใช้เปรียบเทียบกับคนที่ดื่มเหล้าหรืออดนอนจนตาแดง
 จาก เด็กปรางโหม
ตาล่อ
    ล่อ ก. โผล่ หลอกลวง อวด ยั่ว หมายถึง แสดงอาการอยากได้
 จาก เด็กปรางโหม
ตากข้าวใต้ถุนบ้าน
    หมายถึง ทำงานโดยไม่รู้จักพิจารณาเลือกใช้สถานที่ให้เหมาะสม
 จาก เด็กปรางโหม
ตามโนรา บ้าหัวจุก
    หมายถึง คนที่ชอบเร่ร่อนติดตามคณะโนราห์เมื่อไปแสดงตามที่ต่าง ๆ เพราะหลงไหลในหน้าตาการรำของมโนห์ราที่เป็นเด็ก ทำนองเดียวกับคนที่เป็นแม่ยก
 จาก เด็กปรางโหม
ตายทำแดกเปรว
    ทำแดก ก. แดกดัน เปรว น. ป่าช้า หมายถึง แกล้งทำ หรือพูดแดกดันประชดอีกฝ่ายหนึ่ง
แต่ตัวเองกลับเป็นฝ่ายเสียหาย
 จาก เด็กปรางโหม
ตีเมียอย่าดูหน้า ฟันพร้าอย่าดูคม
    หมายถึง จะทำสิ่งใดต้องตัดสินใจให้เด็ดขาด อย่าลังเลเพราะติดในอารมณ์รักหรือหวง เพราะจะทำให้ใจอ่อน ทำงานไม่สำเร็จ ปกครองคนไม่ได้
 จาก เด็กปรางโหม
ตีหมาต้องแลเจ้าของ
    หมายถึง การลงโทษผู้ใดต้องพิจารณาดูก่อนว่าผุ้นั้นเป็นคนในบังคับบัญชาของใคร
 จาก เด็กปรางโหม
ทำหมา..อใหญ่
    หมายถึง ทำทีอวดตนหรือแสดงท่าทางให้เห็นว่าใหญ่โตหรือมีอำนาจ
 จาก เด็กปรางโหม
ทำเหมือนผี ข่มเหงเปราว
    ข่มเหง ก. ประชด แดกดัน เปราว น. ป่าช้า หมายถึง ทำแบบประชด
 จาก เด็กปรางโหม
บ้าฉิง
    บ้า ก. รัก ชอบ หลงไหล หมายถึง แต่งตัวสำรวยเดินกรีดกราย
 จาก เด็กปรางโหม
กินของขม ชมเด็กสาว เล่าความหลัง หนังตาเหี่ยว เยี่ยวใส่หัวแม่ตีน
    สำนวนนี้ เป็นการตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับลักษณะของผู้ชายสูงอายุ
 จาก เด็กปรางโหม
พูดเหมือนแหลง
    แหลง ก. พูด หมายถึง พูดไม่กระจ่าง อธิบายโดยใช้ตำที่มีความหมายเหมือนเดิม
 จาก เด็กปรางโหม
    ไคเท่ยังความโร้ก้าช่วย post กันเข้ามาให้อ่านกันมั่งนะ เช่น ทดเหมือนหมาครกเห็ง ชุ่นเหมือนหมานั่งเรือ เงียบเหมือนโนราโรงแพ้ โหล้เหล้โล้เล้ นอนเหมือนเป็นนายอำเภอ เอาเท่าเท่นึกได้ก่อน โถกผิดประการใดก้าต้องขออภัยกันนะครับ
จาก คุณไขหลับ
    ไอ้ย๊ะ! จังเสียแหม็ด แล้วก้า นอนหมอมไม่เต้น แพ้หูรูดมุ้ง เหียบเหมือนตีแตน ยังเหลย อย่าเท่าแต่นั่งควังเพื่อนอยู่ต๊ะ ช่วยกันนึกมั่งแล้พ่อถิ
จาก บก.หนูนุ้ย
    ใจหายวูบเหมือบหุบร่ม เมลือกเหมือนหอยขล๊อก เอือดเหมือนสอบเกลือ เอาเท่าเท่นึกได้ก่อนนะครับ แล้วอิพยายามคิดให้ออกแล้วค่อย post มาหล่าว
    คิดออกอีก 1 คำครับ ดำเหมือนขุดพบ
จาก คุณไขไว
     เขียวเหมือนถุงท่อม,่ ร้ายเหมือนหนำปีแล้ว ดมสิ้นเปลว ด้นเหมือนหมาล่ำ(ล่าม) เต้นเหมือนขี้ยางก้อน ทดเหมือนพรัดหนำ เมร่อได้ถ้วย โม่ขี้ดำ เที่ยวแถกเหมือนโลกครัก ผื้อรึบรึบ มึนเหมือนหมากินเห็ด
    เอายังเหลยล่าว...เหื้อยเหมือนหมาไข้ หอบเหมือนหมายิกแลน ห้งเหมือนไก่โถกบาด
จาก หลวงจ้ง